«Ποδόσφαιρο και επιχειρηματικότητα, μύθος και πραγματικότητα»

ΤΟΥ ΔΗΜΗΤΡΙΟΥ Γ. ΚΑΜΠΟΥΡΗ 

Διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης

Ειδικός επιστήμονας σε θέματα χρηματοοικονομικής διοίκησης, επενδύσεων και εξυγίανσης επιχειρήσεων

Πόσες φορές δεν έχουμε ακούσει ή διαβάσει για το ποδόσφαιρο: «θα φθάσει το μαχαίρι στο κόκαλο», «μέτρα κατά της βίας», «Διαιτησία», «Επεισόδια μέσα και έξω από το γήπεδο». Αυτά ακούμε, αυτά διαβάζουμε και όμως μιλάμε για το επαγγελματικό ποδόσφαιρο που πρέπει να λειτουργεί με τους κανόνες του Financial Fair Play.

Στην χώρα μας, μας διαφεύγει ότι το ποδόσφαιρο, πέραν των άλλων, είναι επιχείρηση  και πρέπει να λειτουργεί με κανόνες επιχειρηματικότητας. Το παραπάνω το θυμόμαστε μόνο στις περιπτώσεις της ασφαλιστικής και φορολογικής ενημερότητας. Στο άρθρο αυτό εξετάζεται η επιχειρηματικότητα και το ποδόσφαιρο σε συνδυασμό με τους αθλητικούς και επιχειρηματικούς στόχους.

Από το γεγονός ότι όταν συνδέουμε το ποδόσφαιρο με την επιχειρηματικότητα ανακύπτουν μια σειρά άλλων θεμάτων  που έχουν να κάνουν με την προσαρμογή της «ποδοσφαιρικής βιομηχανίας» σε όρους επιχειρηματικότητας αυτό περιλαμβάνει μια σειρά από επιμέρους θεματικές ενότητες.

ΘΕΣΜΙΚΟ ΠΛΑΙΣΙΟ

Πριν 100 περίπου χρόνια (ένας αιώνας) στην χώρα μας έκανε την εμφάνιση του το ποδόσφαιρο. Σταθμός για την περίοδο του ποδοσφαίρου ήταν το 1959-60 όπου είχαμε τότε την ίδρυση της Α’ κατηγορίας. Το έτος 1979 αποτελεί εξίσου έναν σημαντικό σταθμό αφού το ελληνικό ποδόσφαιρο γίνεται πλέον επαγγελματικό. Ύστερα από την εξέλιξη αυτή, οι ποδοσφαιρικές ομάδες στην χώρα μας θα λέγαμε ότι λειτουργούν σε ένα νέο θεσμικό περιβάλλον. Στην συνέχεια με νέες νομοθετικές ρυθμίσεις του 1991 και 1999 αντιμετωπίσθηκαν θέματα οργανωτικά και λειτουργικά των ΠΑΕ.

Να σημειώσουμε ότι από την μελέτη των οργανογραμμάτων των ΠΑΕ το πρώτο συμπέρασμα που προκύπτει είναι ότι η οργάνωση των ΠΑΕ δεν έχει «κτισθεί» σε επιχειρηματική βάση.

H Π.Α.Ε. ΩΣ ΦΟΡΕΑΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΜΑΤΙΚΗΣ ΔΡΑΣΤΗΡΙΟΤΗΤΑΣ

Οι βασικές λειτουργίες της επιχείρησης είναι:

• παραγωγή – (Αγορές)
• Διάθεση
• Διοίκηση
• Χρηματοοικονομική λειτουργία

Ενδιαφέρον έχει τώρα να συνδέσουμε τις λειτουργίες αυτές μιας επιχείρησης με την δραστηριότητα των ΠΑΕ αφού πρώτα απαντήσουμε ποιο είναι το προϊόν (προϊόντα) που πωλούν οι ΠΑΕ; Όλοι σήμερα συμφωνούν και έχει γίνει δεκτό ότι τα έσοδα – πωλήσεις μιας ΠΑΕ πρέπει να κυρίως να προέρχονται από:

• 1/3 πωλήσεις εισιτηρίων
• 1/3 από τηλεοπτικά δικαιώματα
• 1/3 από άλλες χρήσεις, εμπορεύματα και υπηρεσίες

Το ποδόσφαιρο αποτελεί έναν επιχειρηματικό κλάδο με ιδιαίτερα χαρακτηριστικά, σε κάθε όμως περίπτωση πρέπει να αξιολογείται και να κρίνεται με πραγματικούς όρους της επιχειρηματικότητας. Διαχρονικά οι έννοιες Αθλητικοί σύλλογοι και επιχειρήσεις απομακρύνονται και μεγαλώνει η απόσταση μεταξύ τους.

Οι πελάτες των επιχειρήσεων Π.Α.Ε. είναι οι φίλαθλοι, (εισιτήρια) επιχειρήσεις (διαφημιστικές, χορηγίες). Οι προμηθευτές -  ποδοσφαιριστές είναι τα παραγωγικά μέσα – πρώτες ύλες «άυλα περιουσιακά στοιχεία», επενδύσεις, ιδιοπαραγωγή παγίων. Όλα αυτά τα χαρακτηριστικά της επιχείρησης τα βρίσκουμε στον ποδοσφαιριστή, ανάλογα αν προέρχεται από τις ακαδημίες της ομάδος, μεταγραφή, ελευθέρας ή πρόωρη λήξη συμβολαίου, ανανέωση συμβολαίου. Η λογιστική του ποδοσφαίρου είναι άλλο σημαντικό θέμα για να κατανοήσουμε την λειτουργία της ΠΑΕ.

ΧΡΗΜΑΤΟΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΔΙΟΙΚΗΣΗ (FINANCIAL MANAGEMENT) ΣΤΟ ΠΟΔΟΣΦΑΙΡΟ ΚΑΙ ΣΤΗΝ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑ ΜΙΑΣ Π.Α.Ε.

Είναι αλήθεια ότι η εισαγωγή των κανονισμών του Financial fair play, από την UEFA μετέβαλε το χρηματοοικονομικό περιβάλλον του ποδοσφαίρου. Η άποψη μας είναι ότι στο τομέα του χρηματοοικονομικού Management το Ελληνικό ποδόσφαιρο ή καλύτερα οι Ελληνικές Π.Α.Ε. βρίσκονται σε νηπιακή ηλικία και το συμπέρασμα αυτό προκύπτει από την μελέτη και ανάλυση των ισολογισμών.

H Εξυγίανση του Ελληνικού ποδοσφαίρου πέραν των άλλων έχει την ανάγκη από την εφαρμογή μεθόδων, τεχνικών και εργαλείων που περιλαμβάνει θέματα επενδύσεων, χρηματοδότησης, προϋπολογισμών, ρευστότητας, Νεκρού σημείου (Break even point) κλπ….. άγνωστα αντικείμενα στις ΠΑΕ!.

Όλα αυτά πρέπει να ελέγχονται και να παρακολουθούνται τόσο από έναν μεσοπρόθεσμο σχεδιασμό (Business Plan) όσο και από έναν βραχυχρόνιο σχεδιασμό (Master Budget). Τέλος, πρέπει να γίνει επιτέλους σαφές ότι η χρηματοοικονομική διαχείριση δεν είναι αρμοδιότητα του προέδρου – μεγαλομετόχου αλλά ειδικών στελεχών της ΠΑΕ.

ΠΡΟΟΠΤΙΚΕΣ – ΤΑΣΕΙΣ

Η οικονομική πορεία των ΠΑΕ και η σημερινή κατάσταση μόνο ικανοποιητική δεν μπορεί να χαρακτηρισθεί καθώς η συντριπτική πλειοψηφία των ΠΑΕ σήμερα είναι ΜΗ ΒΙΩΣΙΜΕΣ ΕΠΙΧΕΙΡΗΣΕΙΣ. Δεν μπορούμε να μιλάμε για οικονομικές επιδόσεις όταν δεν υπάρχουν αθλητικές επιδόσεις και λειτουργούμε μέσα σε ένα έντονο ανταγωνιστικό περιβάλλον.

Σύντομα από την FBS (εταιρεία χρηματοοικονομικών αναλύσεων)  θα δοθούν στην δημοσιότητα τα αποτελέσματα της ειδικής έρευνας – μελέτης για την βιωσιμότητα ποδοσφαιρικών ομάδων.

Η αποκατάσταση της κεφαλαιακής επάρκειας των ΠΑΕ χαρακτηρίζεται το μείζον θέμα σε συνδυασμό με την σχέση ιδίων και ξένων κεφαλαίων.

Μεταξύ των ετών 2012 και 2016 σημειώθηκε σημαντική αύξηση των πωλήσεων με τα μεγαλύτερα ποσοστά να παρουσιάζουν:

• ΑΕΚ                          50,00%
• ΞΑΝΘΗ                     43,51%
• ΠΑΟΚ                       39,92%
• ΑΣΤΕΡΑΣ ΤΡΙΠΟΛΗΣ   32,06%

Το ποσοστό μεταβολής της ΑΕΚ αναφέρεται μεταξύ της σεζόν 2015 και 2016. Να σημειωθεί όμως στην αντίπερα όχθη (αρνητική μεταβολή) υπάρχει: Ο Παναθηναϊκός με -15,25%, Ο Λεβαδειακός με -33,92% και ο Παναιτωλικός με -6,49%. Αντί συμπερασμάτων αφήνουμε στον αναγνώστη να μελετήσει τις παραπάνω μεταβολές, να βγάλει τα δικά του συμπεράσματα.