Μουντιάλ: Η «Μάχη του Σαντιάγκο», ο βίαιος αγώνας που καθόρισε το ποδόσφαιρο
Το ποδόσφαιρο είναι πάντα το ίδιο, αλλά εξελίσσεται διαρκώς και αλλάζει. Μέχρι να φτάσει στη σύγχρονη εκδοχή του, πέρασαν δεκαετίες που καθόρισαν τους κανονισμούς του, φέρνοντάς το στα σημερινά δεδομένα. Όπως και εμβληματικοί αγώνες. Αυτή που καθόρισε το ποδόσφαιρο, ήταν η πιο… βρώμικη αναμέτρηση στην ιστορία, γνωστή ως η «Μάχη του Σαντιάγκο».
Μεταφερόμαστε σε μια άλλη εποχή, 60 χρόνια πίσω, στο μακρινό 1962, στο Μουντιάλ της Χιλής. Μιας χώρας η οποία μόλις προσπαθεί να «μαζέψει τα κομμάτια» της μετά τον καταστροφικό σεισμό των 9,5 Ρίχτερ. Η οικοδέσποινα Χιλή υποδέχθηκε στις 2/6/1962 την Ιταλία σ’ έναν αγώνα που έμελλε τελικά να αλλάξει το ίδιο το ποδόσφαιρο. Η περιβόητη «Μάχη του Σαντιάγκο» έχει μείνει στην ιστορία ως το πιο αντιαθλητικό ματς στην ιστορία των Παγκοσμίων Κυπέλλων. Αποδείχθηκε όμως και ο αγώνας που καθόρισε το άθλημα, που προκάλεσε αλλαγές στη διεξαγωγή του, δημιουργώντας τις συνθήκες των σημερινών δεδομένων.
«Μπαρούτι» από τον Τύπο, ξύλο στον αγωνιστικό χώρο
Όλα άρχισαν από τις διαστάσεις που πήρε ο αγώνας πριν καν τεθούν αντιμέτωπες οι δύο ομάδες. Και ευθύνη σ’ αυτό έχει ο Τύπος. Εν προκειμένω ο ιταλικός και δύο δημοσιογράφοι οι οποίοι περιέγραψαν τη Χιλή ως μια χώρα που έχει μείνει πίσω, με μεγάλο πρόβλημα την εγκληματικότητα κι έναν λαό φτωχό μετά την καταστροφή που βίωσε. Τα δημοσιεύματα προκάλεσαν οργή στην κοινή γνώμη της Χιλής και ο αγώνας εξελίχθηκε σε… εθνικό ζήτημα.
Η ένταση μεταφέρθηκε με το «καλημέρα» στον αγωνιστικό χώρο και από τα πρώτα… δευτερόλεπτα με σκληρά φάουλ που «φούντωσαν» ακόμη περισσότερο το ήδη τεταμένο κλίμα. Το πρώτο «χοντρό» περιστατικό του αγώνα καταγράφηκε στο 8ο λεπτό, όταν ο Ιταλός, Τζόρτζιο Φερίνι, αποβλήθηκε για σκληρό μαρκαρίσμα. Ο ίδιος αρνήθηκε να βγει από το γήπεδο, ο αγώνας διακόπηκε για τουλάχιστον 5 λεπτά και χρειάστηκε η επέμβαση της αστυνομίας για να τον απομακρύνει.
Ο αγώνας στιγματίστηκε από το επεισόδιο που καταγράφηκε μάλιστα on air από τις τηλεοπτικές κάμερες, με πρωταγωνιστή τον Χιλιανό, Λεονέλ Σάντσες, γιό βετεράνου επαγγελματία πυγμάχου, ο οποίος επιτέθηκε και με γροθιά έσπασε τη μύτη του Ιταλού Ουμπέρτο Μάσκιo. Αν και το περιστατικό έγινε αντιληπτό από τον κόσμο και τις τηλεοπτικές κάμερες, ο Άγγλος διαιτητής, Κεν Άστον, δεν το είδε και ο Σάντσες παρέμεινε στο ματς. Κατά εκτιμήσεις της εποχής πάντως, υπάρχει και η εκδοχή πως το αγνόησε.
Η κατάσταση δημιούργησε οργή στην ιταλική πλευρά που… έψαχνε την αφορμή για να «απαντήσει» και λίγο αργότερα ο Ιταλός, Μάριο Ντάβιντ, βρήκε με… κλωτσιά στον λαιμό τον Λεονέλ Σάντσες και αποβλήθηκε. Η συνέχεια ήταν ακόμη πιο χαοτική, καθώς η αστυνομία μπήκε τέσσερις φορές στον αγωνιστικό χώρο για να σταματήσει τα επεισόδια μεταξύ των ποδοσφαιριστών.
Σύμφωνα με τις αναφορές μάλιστα, όταν τα στιγμιότυπα του αγώνα προβλήθηκαν στο BBC, ο σχολιαστής, Ντέιβιντ Κόουλμαν, απευθυνόμενος στο κοινό, το προειδοποίησε για την αναμέτρηση: «Το παιχνίδι που πρόκειται να παρακολουθήσετε είναι η πιο ηλίθια, αποτρόπαια, αηδιαστική και ντροπιαστική επίδειξη ποδοσφαίρου στην ιστορία του αθλήματος».
Οι κάρτες, η τηλεοπτική κάλυψη και οι αναπληρωματικοί
Η επονομαζόμενη «Μάχη του Σαντιάγκο» ήταν η αναμέτρηση που καθόρισε το ποδόσφαιρο, οδηγώντας σε σημαντικές αλλαγές και κανονισμούς που υπάρχουν μέχρι και σήμερα. Η αδυναμία του Άγγλου διαιτητή της αναμέτρησης, Κεν Άστον, να αποβάλλει τους ποδοσφαιριστές λόγω του γεγονότος πως δεν μιλούσαν ίδια γλώσσα, δημιούργησε ουσιαστικά την ανάγκη ενός κοινά αποδεκτού κώδικα επικοινωνίας: Τις κίτρινες και τις κόκκινες κάρτες.
Ενώ οδηγούσε και βρέθηκε σταματημένος σε φωτεινό σηματοδότη, εμπνεύστηκε από το «μήνυμα» των σημάτων του και εμπνεύστηκε την κίτρινη κάρτα από το «κίτρινο-πορτοκαλί» φανάρι ως κάτι προειδοποιητικό. Αντίστοιχα την κόκκινη κάρτα ως την αποβολή από τον αγώνα. Η πρόταση-ιδέα του αντιμετωπίστηκε ως ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα από τη FIFA, η οποία αποφάσισε να καθιερώσει την κίτρινη και την κόκκινη κάρτα από το επόμενο Παγκόσμιο Κύπελλο, αυτό του 1970 που διεξήχθη στο Μεξικό.
Πέραν αυτού η «Μάχη του Σαντιάγκο» οδήγησε στις αλλαγές και τους αναπληρωματικούς στο ποδόσφαιρο. Στο Μουντιάλ του 1962 δεν επιτρέπονταν. Ακόμη και σε σοβαρούς τραυματισμούς όπως ο Ουμπέρτο Μάσκιo που έσπασε τη μύτη του σ’ αυτό τον αγώνα, είτε έπρεπε να αποχωρήσει από τον αγωνιστικό χώρο, είτε να συμμετέχει ως θεατής ουσιαστικά. Μετά από σχετικές συζητήσεις και εισηγήσεις, προέκυψαν για πρώτη φορά οι αλλαγές στο Μουντιάλ του 1970.
Μετά την αναμέτρηση αυτή και την κατακραυγή που υπήρξε, η FIFA άρχισε να αντιμετωπίζει διαφορετικά την τηλεοπτική κάλυψη των αγώνων, απομονώνοντας τις στιγμές βίας. Το κοινό, η FIFA και τα Μέσα, διαμόρφωσαν τις πρώτες προς αποφυγή εικόνες για το ποδόσφαιρο μέσα από αυτό τον αγώνα. Εντόπισαν και υπογράμμισαν την αντιαθλητική συμπεριφορά, δίνοντας «πάσα» για να ακολουθήσει η έννοια του Fair Play.
