Η απόλυτη ελευθερία κάτω από το νερό

H μαγεία της θάλασσας δεν περιορίζεται μόνο σε μια απολαυστική πορεία με ιστιοπλοϊκό, ή την ταχύτητα ενός ταχύπλοου. Η ελεύθερη κατάδυση αποτελεί τα τελευταία χρόνια μια από τις προτεραιότητες στους λάτρεις των extremesports και ειδικά σε όσους αναζητούν τη δράση κάτω από το νερό. Ο Λαμπρινός Ελευθεριάδης είναι πραγματογνώμονας και εκπαιδευτής στην αυτόνομη κατάδυση και μας ξεναγεί στον υπέροχο κόσμο του ScubaDiving.

ΓΡΑΦΕΙ Ο ΔΗΜΗΤΡΗΣ ΔΡΑΓΩΓΙΑΣ

Ερ.: Τι χρειάζεται για να ασχοληθώ με την αυτόνομη κατάδυση;

Καταρχήν, όταν λέμε αυτόνομη κατάδυση εννοούμε την κάθοδο στο νερό (κατάδυση) με αυτόνομη υποβρύχια συσκευή αναπνοής, γνωστή και με το διεθνές αρκτικόλεξο scuba (selfcontainedunderwaterbreathingapparatus). Λογικό είναι ότι, απαραίτητη προϋπόθεση για να γίνει αυτό με επιτυχία, είναι να αισθάνεται κανείς άνετα με το νερό και να διαθέτει ορισμένες βασικές δεξιότητες – ικανότητες πλεύσης και κολύμβησης. Αυτό δε σημαίνει βέβαια ότι θα πρέπει να είναι αθλητής, αλλά θα πρέπει γενικά να έχει καλή υγεία, κυρίως όσον αφορά το αναπνευστικό και το κυκλοφορικό σύστημα. Πνευματικά, χρειάζεται μία ώριμη συμπεριφορά, καλή κρίση και αυτοπειθαρχία, δεδομένου ότι θα πρέπει να ακολουθείται κάθε φορά συγκεκριμένος κύκλος οδηγιών που διέπουν τις βασικές αρχές για μια ασφαλή κατάδυση

Ερ.: Απαιτείται κάποιος ιδιαίτερος εξοπλισμός από μένα;

Ο εξοπλισμός που χρειάζεται για να καταδυθεί κανείς αποτελείται από την μάσκα-αναπνευστήρα, πέδιλα, στολές υγρού ή στεγανού τύπου, σύστημα βαρών με ζώνη ή ενσωματωμένο, συσκευή πλευστότητας-bcd, κύλινδρο-φιάλη με αέρα υψηλής πίεσης και ρυθμιστής αναπνοής, όργανα μετρήσεων. Διατίθεται σε εκατοντάδες διαφορετικούς τύπους και χρώματα που τον κάνουν άνετο, μοντέρνο αλλά και λειτουργικό. Η απόκτησή του δεν είναι απαραίτητη, διότι το καταδυτικό κέντρο και ο εκπαιδευτής μπορούν να τα παρέχουν για την εκπαίδευση των ενδιαφερομένων.

Ερ.: Τι είδους προπόνηση θα πρέπει να κάνω;

Για τους περισσότερους ανθρώπους οι καταδύσεις θεωρούνται καλοκαιρινές δραστηριότητες, για τους προφανείς λόγους. Ωστόσο, όταν ο καιρός ζεστάνει και η επιθυμία της κατάδυσης βρίσκεται στο απόγειό της οι μύες βρίσκονται σε λήθαργο. Αυτό που χρειάζεται είναι μία απλή καλή φυσική κατάσταση ώστε να μπορούμε να λειτουργούμε σωστά δίχως προβλήματα.

Ερ.: Υπάρχουν ηλικιακοί περιορισμοί για το άθλημα;

Το κατώτερο όριο για συμμετοχή είναι τα 8 έτη (bubblemaker), για πιστοποίηση αυτοδύτη είναι τα 10 έτη (juniorscubadiver), ενώ τα 15 έτη είναι το ελάχιστο όριο για openwaterdiver ή scubadiver. Ανώτατο όριο δεν υπάρχει, δεδομένου ότι η δραστηριότητα αυτή συνδέεται άμεσα με τη φυσική κατάσταση και την εν γένει κατάσταση υγείας των εκπαιδευομένων.

Ερ.: Ποιοι είναι οι συνηθέστεροι τραυματισμοί ή ασθένειες που σχετίζονται με τις καταδύσεις;

Η σωστή εκπαίδευση και η κατάδυση με εκπαιδευτή εξαλείφει όλα τα προβλήματα. Παρόλα αυτά, οι πλέον συνήθεις τραυματισμοί που προκαλούνται από τη θαλάσσια ζωή είναιεκδορές και τσιμπήματα, τα περισσότερα από τα οποία μπορούν να αποφευχθούν φορώντας καταδυτική στολή και αποφεύγοντας τον πυθμένα καθώς και προσέχοντας που ακουμπάει κανείς τα χέρια και τα πόδια του. Επιπρόσθετα, επειδή το ανθρώπινο σώμα αποτελείται κυρίως από υγρό το οποίο είναι ασυμπίεστο και διανέμει την πίεση ομοιόμορφα σε όλο μας το σώμα, μπορεί να δημιουργηθεί μια ενόχληση στους ελάχιστους αεροφόρους χώρους και ιδιαίτερα στα αυτιά μας. Συγκεκριμένα, οι αλλαγές της πίεσης προκαλούν μία δυσφορία στην τυμπανική μεμβράνη. Με την σωστή εκπαίδευση το ζήτημα αυτό, όπως και οποιοδήποτε άλλο, διευθετείται πολύ εύκολα και χωρίς προβλήματα.

Ερ.: Πόσο βαθιά πηγαίνει κανείς;

Το βάθος εξαρτάται από την ηλικία και το επίπεδο εκπαίδευσης. Για παιδιά 8-9 ετών που συμμετέχουν στο πρόγραμμα bubblemaker και την ομάδα φώκιας, μέγιστο βάθος 4 μέτρα. Για ηλικίες 10-11 τα 12 μέτρα, για ηλικίες 12-14 που συμμετέχουν στο πρόγραμμα νεαρού δύτη ανοικτής θάλασσας 18 μέτρα και για συνεχιζόμενη εκπαίδευση, 21 μέτρα. Για τις μεγαλύτερες ηλικίες αναλόγως με την εκπαίδευση και την εμπειρία του καθενός, μπορούμε να φτάσουμε στο μέγιστο βάθος, τα 30-40 μέτρα.

Ερ.: Τι θα συμβεί εάν μου τελειώσει ο αέρας;

Τέτοια προβλήματα δεν ανακύπτουν ποτέ όταν καταδύεται κανείς με εκπαιδευτή και έχοντας σωστή εκπαίδευση. Η εκπαίδευση περιλαμβάνει και δεξιότητες για το πως αντιδρά κανείς σε τέτοιες περιστάσεις, εξαφανίζοντας τον οποιοδήποτε κίνδυνο.

Ερ.: Τα αυτιά μου πονάνε όταν κατεβαίνω στον πυθμένα μίας πισίνας ή όταν καταδύομαι μόνο με αναπνευστήρα. Θα με εμποδίσει αυτό να γίνω αυτοδύτης;

Όχι. Όπως προαναφέρθηκε είναι φυσιολογικό να δημιουργείται η σχετική ενόχληση, σε κάποιους πιο ήπια σε άλλους πιο έντονη, λόγω της αύξησης της πίεσης. Η λύση υπάρχει και αποτελεί μέρος της σωστής εκπαίδευσης.

Ερ.: Ένα ιστορικό προβλημάτων με τα αυτιά, διαβήτη, άσθματος, αλλεργιών ή καπνίσματος αποκλείει κάποιον από τις καταδύσεις;

Ξεκινώντας την εκπαίδευση ή οποιαδήποτε δραστηριότητα μέσα στο νερό, ερευνάται το ιατρικό ιστορικό του υποψηφίου και ο κάθε συμμετέχων/ουσα υπογράφει μία ιατρική δήλωση με διάφορες ερωτήσεις που έχουν σχέση με την υγεία του. Ο λόγος που γίνεται αυτό, είναι για να συνεκτιμηθεί (στις περιπτώσεις εκείνες που είναι απαραίτητο αυτό) το συγκεκριμένο πρόβλημα υγείας, από ιατρό πριν την συμμετοχή σε εκπαίδευση ή κατάδυση αναψυχής. Μια θετική απάντηση σε μια ερώτηση δεν αποκλείει κάποιον, όπως και να’ χει, από την δραστηριότητα της κατάδυσης. Είναι σημαντικό για την ασφάλεια του συμμετέχοντος, η εκτίμηση της προϋπάρχουσας κατάστασης της υγείας του, προκειμένου να καταδυθεί με ασφάλεια και να απολαύσει στο έπακρο την δραστηριότητα. Η συμβουλή του προσωπικού ιατρού πριν από την συμμετοχή σε δραστηριότητες, επιβάλλεται.

Ερ.: Και τι γίνεται με τους καρχαρίες;

Όλα σχεδόν τα ζώα είναι δειλά και ακίνδυνα. Τα περισσότερα είναι εκπληκτικά και απολαυστικά, αλλά υπάρχουν και ορισμένα από τα οποία θα πρέπει να προφυλάγεται κανείς. Σχεδόν όλοι οι τραυματισμοί που σχετίζονται με την υδρόβια ζωή είναι αποτέλεσμα απροσεξίας. Με προσοχή και γνώση είναι πολύ εύκολο να αποφεύγονται ενδεχόμενα προβλήματα. Τα πιο συχνά τραύματα προέρχονται από ζώα που δεν είναι επιθετικά (αχινούς, μέδουσες κλπ). Τα ψάρια αντιδρούν αμυνόμενα. Αν δει κανείς ένα ψάρι όπως ο καρχαρίας, θα ήταν καλό να μείνει ακίνητος και ήρεμος στο βυθό παρακολουθώντας τις κινήσεις του. Πολύ πιθανώς να είναι περαστικό. Αν μείνει στην περιοχή, τότε ήρεμα θα πρέπει να εγκαταλείψει την περιοχή κολυμπώντας κοντά στον βυθό προς την έξοδο. Γενικότερα οι βασικές οδηγίες για τον βυθό έχουν ως εξής: Να συμπεριφέρεστε με σεβασμό. Μην προκαλείτε ή ενοχλείτε. Να προσέχετε όταν κάνετε κατάδυση σε θολά νερά, ειδικά που βάζετε τα χέρια σας. Να μην φοράτε στιλπνά αντικείμενα ή κοσμήματα που ταλαντεύονται και προκαλούν το ενδιαφέρον ορισμένων ψαριών. Να φοράτε γάντια και στολή. Να έχετε πάντα ουδέτερη πλευστότητα και να αποφεύγετε την επαφή με τον βυθό. Κολυμπάτε αργά και προσεκτικά. Αποφεύγετε επαφή με άγνωστα υδρόβια ζώα.

Ερ.: Όσον αφορά τις γυναίκες, υπάρχουν ιδιαίτερες ανησυχίες σχετικά με τις καταδύσεις;

Ο πρώτος άνθρωπος που καταδύθηκε με σκάφανδρο στις Ελληνικές θάλασσες ήταν γυναίκα! Ο ισχυρισμός ότι οι γυναίκες δεν έχουν θάρρος και πανικοβάλλονται πιο εύκολα από τους άνδρες, ελέγχεται ως ανακριβής. Η συμπεριφορά και τα ψυχολογικά στοιχεία στον χαρακτήρα ενός δύτη – δύτριας είναι κυρίως συνισταμένες της πρακτικής και της εμπειρίας, στην καταδυτική δραστηριότητα. Οποιαδήποτε σύνδεση της δεξιότητας της κατάδυσης με το χαρακτηριστικό του φύλου είναι αυθαίρετη. Η μέχρι τώρα εμπειρία έχει δείξει ότι, οι γυναίκες είναι περισσότερο οργανωτικές και προσεκτικές και δεν παρασύρονται εύκολα σε υπερβάσεις ορίων, στην κατάδυση. Υπάρχουν όμως μερικές ιδιαιτερότητες που κάνουν τις γυναίκες να διαφέρουν από τους άνδρες, επηρεάζοντας την καταδυτική τους συμπεριφορά. Ας δούμε ποιες:

Ερ.: Βρίσκομαι σε έμμηνο ρύση, μπορώ να κάνω κατάδυση;

Κάθε γυναίκα βιώνει διαφορετικά την έμμηνο ρύση της και, παρόλο που ορισμένες την περνούν χωρίς ιδιαίτερα προβλήματα, άλλες έχουν έντονους πόνους, με αποτέλεσμα να περνούν το μεγαλύτερο διάστημα παίρνοντας παυσίπονα. Είναι λοιπόν εύλογο το ερώτημα αν και κατά πόσο είναι σωστή η κατάδυση τη συγκεκριμένη περίοδο, αφού όπως αναφέραμε και προηγουμένως, η κατάδυση προϋποθέτει την άριστη κατάσταση του οργανισμού. Καλό είναι, λοιπόν, να αποφεύγεται η κατάδυση στις περιπτώσεις όπου η αιμορραγία είναι έντονη, όταν η γυναίκα αισθάνεται καταβεβλημένη ή έχει έντονους πόνους, καθώς και όταν υπάρχει ιστορικό σιδηροπενικής αναιμίας σε βαθμό που να περιορίζει την ικανότητα για βασικές σωματικές δραστηριότητες. Αν παρόλα αυτά η κατάδυση πρέπει να πραγματοποιηθεί, η λήψη υγρών, η ενίσχυση του οργανισμού με βιταμίνες και άλλα ιχνοστοιχεία, αλλά και η πρόσληψη σκευασμάτων σιδήρου κρίνεται απαραίτητη.

Ερ.: Είμαι σε κατάσταση εγκυμοσύνης, μπορώ να κάνω κατάδυση;

Οι έρευνες στην καταδυτική ιατρική δεν είναι ακόμα σε θέση να επιτρέψουν ή να απαγορεύσουν με βεβαιότητα την καταδυτική δραστηριότητα κατά την εγκυμοσύνη, καθώς αν και έχει βρεθεί σχέση μεταξύ ανεπιθύμητων εκτρώσεων και καταδυτικής δραστηριότητας, τα ποσοστά δεν διαφέρουν κατά πολύ από αυτά που παρατηρούνται σε φυσιολογικές συνθήκες. Παρόλα αυτά, οι περισσότεροι συμφωνούν ότι η εγκυμοσύνη αποτελεί μια παροδική αντένδειξη για καταδύσεις.

Ερ.: Τι γίνεται εάν πάσχω από κλειστοφοβία;

Η κλειστοφοβία υποβρυχίως μπορεί να οδηγήσει σε καταστάσεις άμεσης ανάδυσης στην επιφάνεια με τον κίνδυνο της νόσου να εγκυμονεί. Η εξέλιξη του εξοπλισμού και η αίσθηση μέσα στο νερό της έλλειψης βαρύτητας και ο ίδιος ο μαγικός κόσμος του βυθού αφαιρούν την δυσφορία της κλειστοφοβίας και απελευθερώνουν. Στη διάρκεια της εκπαίδευσης, ο εκπαιδευτής σταδιακά δίνοντας μεγάλα περιθώρια χρόνου και με την απαραίτητη εκπαίδευση ώστε να εξοικειωθεί ο εκπαιδευόμενος με κάθε στάδιο εκμάθησης με το δικό του ρυθμό, ώστε να βεβαιωθεί ότι κατ