Χίλσμπορο 1989: Το «θλιμμένο» απόγευμα και η εκ των υστέρων δικαίωση
Ηταν ένα ηλιόλουστο ανοιξιάτικο απόγευμα στην Αγγλία, πριν από ακριβώς 27 χρόνια, που ξαφνικά εξελίχθηκε σε... θλιμμένο. Στην πόλη Σέφιλντ, στις 15 Απριλίου 1989, γράφτηκε η πιο μαύρη σελίδα στην ιστορία του αγγλικού ποδοσφαίρου σημαδεύοντας ανεξίτηλα την ομάδα της Λίβερπουλ.
Το στάδιο "Χίλσμπορο" του Σέφιλντ μετατράπηκε σε νεκροταφείο. Εγινε τόπος θανάτου για 96 ανθρώπους, οι οποίοι βρέθηκαν εκεί για να παρακολουθήσουν ένα ποδοσφαιρικό παιχνίδι, ανάμεσα στη Λίβερπουλ και τη Νότιγχαμ Φόρεστ, στο πλαίσιο του ημιτελικού του Κυπέλλου Αγγλίας. Ένα γήπεδο ποδοσφαίρου μετατράπηκε σε νεκροταφείο. Ενενήντα τέσσερις άνθρωποι πέθαναν εκεί, 766 τραυματίστηκαν, 1 άτομο πέθανε στο νοσοκομείο και ένα ακόμα υπέκυψε στα τραύματά του μετά από τέσσερα χρόνια σε κώμα, ενώ χιλιάδες άλλοι που είδαν με τα μάτια τους τις στιγμές φρίκης, προσπαθούν ακόμη να ξεχάσουν τι συνέβη εκείνο το απόγευμα. Για ολόκληρη την πόλη του Σέφιλντ, η συγκεκριμένη ημέρα μοιάζει με… καρφί στην καρδιά.
27 χρόνια μετά, κανείς δεν μπορεί να σβήσει από τη μνήμη του την τραγωδία του "Χίλσμπορο". Κάθε χρόνο τέτοια μέρα, για το αγγλικό ποδόσφαιρο, είναι ημέρα πένθους. Ο αέρας από τα κομμένα λουλούδια, τέτοια μέρα, γίνεται αρρωστημένος.
Το χρονικό και η δικαίωση...
1 Ο ημιτελικός του Κυπέλλου Αγγλίας ανάμεσα στη Λίβερπουλ και τη Νότιγχαμ Φόρεστ ορίστηκε να διεξαχθεί στο "Χίλσμπορο" στις 15 Απριλίου 1989. Ένα χρόνο πριν, οι δύο ομάδες, είχαν συναντηθεί ξανά, με επιτυχία, στο ίδιο γήπεδο. Το λάθος της αγγλικής ομοσπονδίας, αυτή την φορά, ήταν ότι έδωσε στη Λίβερπουλ 6.000 λιγότερα εισιτήρια, την ώρα που η ζήτηση ήταν τεράστια. Αποτέλεσμα αυτού, χιλιάδες κόσμου να ταξιδέψουν στο Σέφιλντ με την ελπίδα ότι θα έβρισκαν εκεί.
2 Οι φίλοι της Λίβερπουλ τοποθετήθηκαν στο πέταλο "Λέπινγκς Λέιν", το οποίο είχε ανοίξει τρεις ώρες πριν από το παιχνίδι. Οι ταξιδιώτες από το Λίβερπουλ, ωστόσο, είχαν καθυστερήσει την άφιξή τους, λόγω ελέγχου της αστυνομίας και έργων στο δρόμο για το στάδιο. Έτσι, λίγα λεπτά πριν από τη σέντρα, σχεδόν 10.000 οπαδοί των "κόκκινων" βρέθηκαν έξω από το "Χίλσμπορο".
3 Η ανυπομονησία των φιλάθλων να μπουν στις κερκίδες έφερε το λάθος της αστυνομίας να ανοίξει την θύρα C. Χιλιάδες οπαδοί άρχισαν να τρέχουν προς το στενό τούνελ της εισόδου προσπαθώντας να πάρουν θέση στην κερκίδα. Η πίεση των οπαδών που ερχόταν από πίσω προκάλεσε έντονο συνωστισμό και πίεση προς αυτούς που ήταν ήδη μέσα, στο κάτω μέρος της κερκίδας. Τα κιγκλιδώματα υποχώρησαν από την υπερβολική πίεση που άσκησαν τα ανθρώπινα σώματα και... κάπως έτσι άρχισε η τραγωδία. Άνθρωποι ποδοπατήθηκαν ή έχασαν τη ζωή τους από ασφυξία, ενώ κάποιοι άλλοι "κόλλησαν" στα κάγκελα, αφήνοντας εκεί την τελευταία τους πνοή.
4 Ο αγώνας διακόπηκε στο 6ο λεπτό, με τον Μπρους Γκρόμπελαρ (τερματοφύλακας της Λίβερπουλ) να είναι από τους πρώτους εντός του αγωνιστικού χώρου που αντιλήφθηκε το συμβάν και έτρεξε κατευθείαν στον διαιτητή να τον ειδοποιήσει. Μέσα σε λίγα λεπτά, ο αγωνιστικός χώρος γέμισε με άψυχα σώματα. Τελικός απολογισμός; 96 νεκροί και άλλοι 766 τραυματίες.
5 Τέσσερις μέρες μετά το συμβάν, ο τότε αρχιφύλακας της αστυνομίας του Μέρσεϊσαϊντ, με επιστολή του προς την Μάργκαρετ Θάτσερ, επέρριψε την ευθύνη της τραγωδίας στους μεθυσμένους οπαδούς της Λίβερπουλ που θέλησαν να εισβάλουν στο γήπεδο χωρίς εισιτήριο. Η συγκεκριμένη άποψη βρήκε πολλούς εχθρούς, με τις οικογένειες των θυμάτων να αντιδρούν και να προχωρούν στη σύσταση της επιτροπής «Hillsborough Independent Panel».
6 Την έρευνα της τραγωδίας ανέλαβε ο λόρδος Τζάστις Τέιλορ. "Η πραγματική αιτία για την τραγωδία του "Χίλσμπορο" ήταν ο συνωστισμός των οπαδών. Ο κύριος λόγος, η αποτυχία της αστυνομίας στην επιτήρησή τους", ανέφερε στην έκθεσή του. Οι τρεις αστυνομικοί που πήραν την απόφαση και άνοιξαν την θύρα C, δεν τιμωρήθηκαν ποτέ, σε μία δικαστική διαδικασία που διήρκησε 13 ολόκληρα χρόνια.
7 Η αλήθεια έλαμψε μετά από 23 χρόνια. Οι οικογένειες των 96 θυμάτων εισέπραξαν μία «συγγνώμη» από τον Βρετανό πρωθυπουργό Ντέιβιντ Κάμερον. Τον Σεπτέμβριο του 2012, μετά από μακροχρόνια έρευνα και συγκέντρωση 450.000 εγγράφων, που αφορούσαν την υπόθεση βγήκε, το πόρισμα το οποίο δικαιώνει τον αγώνα των οικογενειών, αλλά σίγουρα αυτό δεν απαλύνει τον πόνο τους. Συμπερασματικά, η αναφορά της Αρχής, η οποία επιστρατεύτηκε από τις οικογένειες των θυμάτων, αποκαλύπτει σωρεία παραλείψεων από την τότε κυβέρνηση και ξεκαθαρίζει πως ευθύνη για την τραγωδία δεν είχαν οι οπαδοί της Λίβερπουλ, αλλά: 1)το βάρος φέρει η αστυνομία, η οποία τόσα χρόνια αλλοίωνε την πραγματικότητα μετατοπίζοντας τις ευθύνες σε μεθυσμένους φιλάθλους. 2) οι ελλιπείς κανόνες ασφάλειας του γηπέδου. 3) το σχέδιο ασφαλείας που δεν εφαρμόστηκε πλήρως, καθώς η προσπάθεια διάσωσης των ανθρώπων απέτυχε λόγω έλλειψης ηγεσίας και οργάνωσης. 4) στην καθυστερημένη κινητοποίηση των Αρχών, τη στιγμή που άνθρωποι συνθλίβονταν και πέθαιναν.
Για τελευταία φορά...
Η σημερινή θα είναι η τελευταία τελετή μνήμης των θυμάτων της τεράστιας ποδοσφαιρικής τραγωδίας του 1989. Αυτή την απόφαση πήρε ο Σύλλογος Στήριξης Οικογενειών του Χίλσμπορο, μετά από ομόφωνη συμφωνία όλων των οικογενειών-μελών. Η Πρόεδρος του Συλλόγου, Μάργκαρετ Άσπιναλ, δήλωσε σχετικά: "Το ‘96’ δεν θα ξεχαστεί ποτέ. Ίσως αυτή η απόφαση βοηθήσει τις οικογένειες να αφήσουν αυτό το γεγονός πίσω τους. Ελπίζουμε το κοινό και οι οπαδοί να σεβαστούν την απόφαση του Συλλόγου Στήριξης Οικογενειών του Χίλσμπορο και να συνεχίσουν να θυμούνται το ‘96’ με έναν πιο προσωπικό τρόπο".
